“Het is lente, maar ik ben nog steeds in Servië”, is de reactie van mijn Servische kennis Rajko op mijn uitgesproken verrukking over het eerste lentezonnetje in Novi Sad. Hij vertelt dat dit de slogan is die gangbaar was tijdens de studentendemonstraties van 1996 en 1997 tegen Milošević. Acht jaar na de demonstraties en vier jaar na de val van Milošević is er weinig veranderd. “Kan je het je voorstellen? We zitten economisch gezien op het niveau van Albanië en we vormen samen de achterhoede van Europa. Maar in Albanië merken de mensen tenminste nog vooruitgang, bij ons gaat alles nog steeds achteruit.”

Soms probeer ik het me voor te stellen: leven in een kleine, landelijke gemeenschap, eeuwen geleden. Iedereen kent elkaar – de boer, de smid, de pastoor – en weet wat je van de ander kan verwachten. Je oogst als er geoogst moet worden, zaait als er gezaaid moet worden en gaat met de kippen op stok.