Spijtig is het. Mijn favoriete "antropologenomroep" moet na vijf jaar weer van de tv verdwijnen. En dat terwijl ze naar mijn idee de allerbeste waren in één van de populairste genres van tegenwoordig: reality. Échte reality heb ik het dan over. Dus geen geensceneerde woede-uitbarstingen en seksuele uitspattingen, hoewel dit natuurlijk antropologisch ook als zeer interessant kan worden beschouwd, maar het blootleggen van de alledaagse werkelijkheid. De werkelijkheid waar we normaal gesproken, al dan niet opzettelijk, weinig over zien en horen.

Briljant vond ik de miniserie ‘Blood, Sweat and Takeaways’ waarin zes Britse jongeren afreizen naar Indonesië en Thailand om een maand lang mee te draaien in de Aziatische voedingsindustrie. Ze eten, slapen en werken met vissers, landbouwers en fabriekswerkers en moeten van hetzelfde salaris, iets meer dan drie euro per dag, zien te overleven. Ze leven met de mensen die de prijs betalen voor ónze goedkope afhaalmaaltijden. Dat is namelijk de realiteit. Onze goedkope kip en tonijn uit blik is alleen mogelijk door deze mensen uit te buiten. Omdat aan de rijstbouw nauwelijks nog te verdienen valt, trekken jonge Thaise moeders naar de stad, om bijvoorbeeld in een kippenfabriek te werken. Zo proberen ze een klein beetje te sparen, zodat hun kind later wellicht naar school kan en hetzelfde lot bespaard blijft. Gevolg is wel dat de moeder haar eigen kind niet meer kan zien omdat de reis naar het geboortedorp veel te duur ten opzichte van het lage loon wat ze verdient. Deze vrouwen vergeten vandaag, vergeten wie ze zijn en werken alleen maar heel hard voor een toekomstdroom. De realiteit is dat wij in het westen dit blijkbaar acceptabel vinden, dat een ander de prijs van ons voedsel betaalt.

Ook het programma ‘Eet Smakelijk’ ging in op dit thema. Dichter bij huis, meestal een stuk minder confronterend, maar het dient hetzelfde doel: wees je eens bewust van wat je koopt en in je mond stopt. Kok Léon Mazairac kookt een heerlijk gerecht voor zijn gasten. Maar daarvoor gaan ze wel eerst boodschappen doen. Niet in de supermarkt, waar een lammetje al verworden is tot een mals lapje vlees, maar bij de boer waar je avondmaaltijd nog vrolijk door de wei dartelt. Het slachten en schoonmaken van het diertje hoort in dit geval allemaal bij de voorbereiding van de maaltijd. En dat levert nog wel eens een gilletje, oprispinkje of traantje op.

Llink probeerde te laten zien wat wij elke dag ongemerkt in ons boodschappenmandje stoppen. Dat onze bonusartikelen consequenties hebben voor mensen over de hele wereld. Ik vind dat bij uitstek een taak voor de publieke omroep. Het maakt ons bewust van de macht die wij als consument hebben om de wereld zelf in te richten. Vanaf 6 september zijn Wakker Nederland en PowNed de nieuwe realiteit. Dat ze geen stijl hebben geven ze zelf al toe, wat naar mijn idee niet al te veel goeds belooft. Maar wie weet slagen ook zij erin ons wakker te schudden. Ik ben benieuwd.